in

Vance-Owenov plan za BiH kao opomena za Ukrajinu i svijet

„Vance-Owenov plan za okončanje rata u Bosni i Hercegovini propao je prije 30 godina. To pokazuje da se samo vojnim pritiskom Putin može dovesti za pregovarački sto”, piše njemačka štampa.

“Od početka ruskog agresorskog rata protiv Ukrajine, protivnici isporuka oružja Ukrajini skandiraju kao mantru da Zapad mora ‘dati šansu diplomatiji’. Oni smatraju da se konflikt mora ‘zamrznuti prekidom vatre’. Ali, diplomatija ima smisla ‘tek na kraju rata’”,  piše u autorskom članku za Tagesspiegel Alexander Rhotert, politikolog koji je više godina kao saradnik OSCE-a boravio u Bosni i Hercegovini, ali bio i specijalni savjetnik u Kancelariji visokog predstavnika (OHR).

Nepoželjan trenutak za kraj rata

Rhotert ističe da čak i kada bi „Vladimir Putin iznenada bio spreman za prekid vatre i mirovne pregovore, to svakako ne bi bio priželjkivani početak kraja rata”.

Jer „svaki prekid vatre ili pregovori samo bi imali za cilj poboljšanje nesigurne pozicije Rusije na linijama fronta”, a Putin je to, kako piše u članku, “demonstrirao mnogo puta od svoje invazije koja je počela 2014. godine”.

David Owen i Cyrus Vance (HAI DO / AFP)

U tekstu se na nekoliko primjera iz jugoslovenskih ratova pokazuje do čega može da dovede „preuranjena, nepromišljena i vojno neutemeljena diplomatija (diplomatija koja nema vojnu podršku)”. Autor napominje da su prije 30 godina, 2. januara 1993. godine, pregovarači u ratu u Bosni i Hercegovini lord David Owen i njegov američki kolega Cyrus Vance predstavili tzv. Vance-Owenov plan. Njihov plan je nazvao „paradnim primjerom politike popuštanja (appeasement) “, kojim se „srpskim agresorima ponudila skoro polovina teritorije“.

Glavna žrtva prisiljena na mir

Rhotert piše kako je Zapad „glavnu žrtvu beogradskog agresorskog rata, legitimnu vlast u Sarajevu, praktično prisilio da prihvati ovaj diktirani mir”.

„Ali glad srpskog rukovodstva za teritorijom bila je tolika da je pohlepa pobijedila racio” i srpsko rukovodstvo je odbacilo ono što je smatralo izuzetno udobnim kompromisom.

Plan je predstavljen u januaru, a konačno proglašen propalim u junu 1993.

„Da su prihvatili sporazum, mnogo toga što se dogodilo na njihovu štetu ne bi se dogodilo”, piše Rhotert ističući da bi se „pod tepih gurnuli neopisivi srpski zločini počinjeni od aprila do decembra 1992. godine, koji su odnijeli do 40.000 života”.

“Danas se ionako mnogi ljudi, ako uopšte, samo šematski sjećaju barbarske opsade Sarajeva koja je trajala više od hiljadu dana”, piše Rhotert i dodaje da su “stotine masakara, sličnih Buči, pa čak i logori u Prijedoru, zaboravljeni – upkos britanskim TV snimcima izgladnjelih i iscrpljenih ljudi”.

„Posthumna Hitlerova pobjeda“

Autor u tekstu citira jevrejskog komandanta Varšavskog geta Mareka Edelmana, koji je 1992. izjavio da Evropa nakon Holokausta nije ništa naučila i da je ono „što se u Bosni dešava posthumna Hitlerova pobjeda“.

„Uprkos ovom hitnom upozorenju, trebalo je (da prođe) još tri godine i 60.000 mrtvih prije nego što se Zapad konačno odlučio da interveniše”, piše Rhotert. Također ističe apsurd da je “žrtvama bio uveden embargo na oružje”.

„U slučaju Ukrajine, Zapad je barem nešto naučio iz ove bezgranične nepravde: Samo vojni pritisak može da ubijedi političke i vojne parije da pristanu na pravi mir”, zaključuje autor gostujućeg članka u Tagesšpigelu.

Program televizije možete pratiti UŽIVO na ovom linku kao i putem aplikacija za Android|iPhone/iPad